Surowce zielarskie w chorobach pasożytniczych

  • Owocnia (łupina) orzecha włoskiego (Juglans regia) jest surowcem zielarskim z wysoką zawartości garbników (do 25%). Dlatego też jest jednym z najpopularniejszych składników mieszanek ziołowych eliminujących z organizmu robaki obłe1, np. glista ludzka, owsik.
    Liście i owocnia orzecha włoskiego wykazują szeroki zakres działania leczniczego. Mają m.in. silne właściwości bakteriobójcze w stosunku do wielu bakterii, zwłaszcza gronkowców , paciorkowców, pałeczek czerwonki bakteryjnej i duru brzusznego oraz ich mutantów antybiotykoopornych. Wykazują także własności przeciwgrzybiczne2.
  • Ziele bylicy piołunu (Artemisia absinthium)
    Działa przeciwrobaczo m.in. na owsiki3. Ponadto roślina ta zwiększa wydzielanie soku żołądkowego i żółci, działa spazmolitycznie na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego. Wyciągi alkoholowe z surowca niszczą pasożyty, a za działanie to odpowiedzialny jest tujon4.
  • Nasiona czarnuszki (Nigella sativa)
    Wodny odwar z nasion czarnuszki bogaty w saponiny jest skutecznym środkiem zwalczającym pasożyty jelitowe. Doskonałym środkiem przeciwrobaczym jest również olej z nasion czarnuszki. Przyczynia się on do eliminacji z organizmu tasiemców – tak wynika z badań przeprowadzonych na dzieciach. Ponadto nasiona czarnuszki pomocne są w zwalczaniu zakażenia owsikami5, gdyż niszczą zarówno dorosłe pasożyty, jak też ich jaja – dowiedli tego tureccy uczeni w 2005 roku. Z kolei naukowcy egipscy w tym samym roku wykryli w badaniach na zwierzętach, że olej z czarnuszki działa silniej od oleju z czosnku. Efekt ten wykazano w eksperymentach przeprowadzonych na wyjątkowo groźnym pasożycie, jakim jest włosień kręty6. Olej z czarnuszki oraz jego składnik tymochinon okazały się skuteczne w przypadku zakażenia przywrą Schistosoma mansoni, wpływając na poprawę funkcji wątroby i systemu immunologicznego zmienionych w infekcjach S. mansoni, nie powodując jednocześnie żadnych działań ubocznych w testowanych dawkach7. Olej z czarnuszki siewnej w kapsułkach wykazuje ponadto silne działanie przeciwalergiczne na skutek swych własności przeciwhistaminowych porównywalnych z lekiem syntetycznym cetyryzyną oraz własności przeciwzapalnych8.
  • Owoc róży działa antyoksydacyjnie oraz dostarcza witamin, zwłaszcza vit. C. Upośledzenie wchłaniania witamin jest jedną z konsekwencji zakażenia pasożytami jelitowymi.
  • Olejek goździkowy działa przeciwpasożytniczo9. Własności te wykazuje prawdopodobnie ze względu na zawartość seskwiterpenów10.
  • Olejek kminkowy
    Ma własności przeciwpasożytnicze i przeciwbakteryjne wobec bakterii Gram-ujemnych – Escherichia coli i Shigella oraz Gram dodatnich w tym gronkowca Staphylococcus aureus), przeciwdrożdżakowe (wobec Candida albicans)11. Ponadto owoce kminku hamują rozwój grzybów patogennych i produkcję mykotoksyn.
  • Olejek tymiankowy używany jest do eliminacji pasożytów jelitowych12. Działa przeciwbakteryjnie oraz przeciw drożdżakom i grzybom. Tymol działa bakteriobójczo (25 razy silniej od fenolu)13.
  • Olejek kolendrowy
    Surowiec zmniejsza napięcie mięśni gładkich jelit, działa wiatropędnie oraz pobudza wydzielanie soku żołądkowego, wykazuje też właściwości przeciwbakteryjne i przeciwgrzybiczne14.
  • Olejek miętowy
    Pobudza czynności wydzielnicze żołądka i wątroby, ułatwiając trawienie, działa rozkurczowo i bakteriobójczo na bakterie w przewodzie pokarmowym i w drogach żółciowych15.
  • Miód pszczeli
    Miód jest najczęstszym dodatkiem do ziół, które stosuje się w leczeniu pasożytów jelitowych, takich jak: lamblie, glisty i owsiki ludzkie .Najczęściej łączony on jest z liściem i łupiną orzecha włoskiego, zielem tymianku, liściem mięty oraz zielem bylicy piołun. W Indiach łącznie z ziołami wykorzystywany jest nawet do leczenia malarii. Najnowsze doniesienia wykazują, że miód można stosować z powodzeniem w eliminacji z organizmu tasiemca bąblowca. Skuteczności miodu w leczeniu tego schorzenia dowiedziono na podstawie badań przeprowadzonych in vitro oraz w modelach zwierzęcych. Także sam miód jest wykorzystywany w leczeniu chorób pasożytniczych. Za dawkę terapeutyczną miodu uważa się 1 łyżkę stołową 3 razy dziennie16. Istotnym elementem skutecznych terapii robaczyc jest właściwe zestawienie surowców zielarskich.




1 Różański Henryk, Fitoterapia, czyli Ziołolecznictwo – projekt badawczy sponsorowany przez Fundację Büchnera, http://rozanski.li/
2 Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Warszawa 1987, s. 278
3 Lamer-Zarawska E. [red], Fitoterapia i leki roślinne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, s.296
4 Matławska I. [red], Farmakognozja, Wyd. Naukowe Akademii Medycznej i. Karola Marcinkowskiego w Poznań, Poznań 2006, s. 211
5 Ayaz E, Yilmaz H, Ozbek H, Tas Z, Orunc O., The effect of Nigella sativa oil against Aspiculuristetraptera and Hymenolepis nana in naturally infected mice, „Saudi Med J.”, 2007, Nov;28(11), 1654–1657.
6 Abu El Ezz NM, Effect of Nigella sativa and Allium cepa oils on Trichinellaspiralis in experimentally infected rats. „J EgyptSocParasitol.” 2005,Aug;35(2), 511–523.
7 D. Mańkowska, W. Bylka, Nigella sativa L. – związki czynne, aktywność biologiczna Herba Polonica, Vol. 55, No1, 2009.
8 I Międzynarodowa Konferencja Ziołolecznictwo, Biokosmetyki i Żywność Funkcjonalna, Nasiona czarnuszki nadzieją dla alergików, lek. med. Krzysztof Błecha, Krosno 18-19 kwietnia 2013 r.
9 Różański Henryk, Medycyna dawna i współczesna, http://rozanski.li/
10 Lamer-Zarawska E. [red], Fitoterapia i leki roślinne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, s. 93.
11 Ibidem, s. 311
12 Różański Henryk, Olejki eteryczne i preparaty olejkowe http://rozanski.li/
13 Matławska I. [red], Farmakognozja, Wyd. Naukowe Akademii Medycznej i. Karola Marcinkowskiego wPoznań, Poznań 2006, s. 332
14 Ibidem, s. 344
15 Lamer-Zarawska E. [red], Fitoterapia i leki roślinne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, s. 300